Çöp nedir?

Çöplerin, yani katı atıkların ortadan kaldırılması ile ilgili problemler, insanların kabileler, köyler gibi irili ufaklı topluluklar olarak bir araya gelmesi ve hayatın bir parçası olan atıkların birikmesi ile ortaya çıkmıştır. Endüstri devrimi ile beraber toplumların teknolojik gelişim süreci başlamıştır. Buna paralel olarak katı atıkların oluşum miktarları artmaya başlamış ve bunların yok edilmesi ile ilgili problemler gittikçe daha büyük boyutlara ve özelliklere ulaşmıştır.

Dünya nüfusunun 2015 yılında 7,3 milyara ulaşması bekleniyor. 2012 yılında Türkiye’de kentlerde yaşayanlar toplam nüfusun yaklaşık %78’ini oluştururken, bugün dünyada bu oranın toplam nüfusun %54’üne ulaştığı ve Birleşmiş Milletler’in tahminine göre 2050’de %66’ya yükseleceği, kentlerde yaşayan insan sayısının da bugünkünün 2-3 katına ulaşacağı tahmin edilmektedir. Bu hızlı nüfus artışının doğal bir sonucu olan kentleşme başlı başına bir problem olmamakla birlikte, gelişigüzel ve plansız büyüme sonucu, kamusal alanların ve doğanın zarar görmesi, hava ve su kirliliği ile katı atık oluşumu gibi birçok çevresel soruna sebebiyet vermektedir.

Hızlı nüfus artışı, endüstriyel gelişme ve kentleşme gibi olgular, özellikle Türkiye’nin de içinde yer aldığı gelişmekte olan ülke kentlerinde katı atık yani “çöp” sorunlarını da beraberinde getirmiştir. Bu sorunların boyutu, kentlerde atık yönetiminde yaygın bir şekilde uygulanan toplama, taşıma ve depolamadan oluşan sistemin yetersiz kalmasına sebep olmuştur.

Bunları Biliyor musunuz?

Türkiye’de:

2014 yılı verilerine göre, toplam yıllık belediye atığı 28 milyon ton olmuştur. (TÜİK)

2014 yılı verilerine göre, yılda kişi başı 390,55 kg çöp üretiliyor. Bu miktar, günlük ortalama 1,08kg’a denk geliyor. – (TÜİK)

İstanbul’da günlük ortalama 16.6 bin ton; yıllık 6 milyon ton çöp üretiliyor. ( TÜİK)

Üretilen evsel çöpün %53’ü organik atık, %17’si plastik, %13’ü kağıt ve karton, %6’sı cam ve %4’ü tekstil atıklarından oluşuyor. (İSTAÇ)

Dünya’da:

Her yıl ortalama 300 milyon ton kağıt kullanılıyor. ( Naturalgreenway.com )

Ağaç kesimlerinin %42’sinin sebebi kağıt üretimidir. ( Terracycle )

Yeryüzündeki tüm ağaçlar kesilirse, bütün insanların ancak 45 dakika yaşama şansı olacaktır. (TC Milli Eğitim Bakanlığı)

Su kirliliğinin %25’ini atık yağlar oluşturur. – (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)

Her yıl 1 trilyon adet plastik poşet kullanılıyor, bu neredeyse dakikada 1 milyon adet plastik kullanımına denk gelir. ( Terracycle )

Su kirliliğinin %80’i çöp ve çöplerden sızan sıvılardan kaynaklanır. – Conserve-energy-future.com)

1 litre atık yağ 1 milyon litre suyu kirletebilmektedir- (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)

Kadmiyumlu bir pil 600.000 litre suyu kirletebilmektedir – (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)

Her yıl 8 milyon tona yakın çöp okyanuslarda son buluyor. – (Science Magazine)

Cam ve metal ürünleri sonsuza kadar geri dönüştürülebilir.(Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)

Öncelikle unutmayalım ki, çöpün tek yaratıcısı İNSAN’dır.

  • Öncelikle çöpü yaratıyorsak, doğru yere, yani ÇÖPÜ ÇÖP KUTUSUNA atmalıyız.
  • İkincil olarak da, daha az çöp yaratmak üzere, tüketim ve yaşam alışkanlıklarımızı gözden geçirmeliyiz. Bunun için:
  • Tekrar kullanılabilir ve daha az ambalajlı ürünleri tercih etmeli
  • Geri dönüştürülebilir, geri dönüşümden üretilmiş veya kullanımı bittikten sonra değerlendirilebilir ürünleri tercih etmeli, örneğin kullanımı biten plastik, metal, cam ürünlerinize yeni amaçlar kazandırarak, kendimize has eşyalar edinmeli
  • Sebze, meyve kabuklarını, bahçe atıklarını ve organik her türlü atığı, var ise balkonunuzda veya bahçenizde kompostlama yoluyla gübreye dönüştürmeli
  • Kullanmadığımız kıyafetleri, kitapları ve diğer eşyaları ihtiyaç sahiplerine ulaştırmalı
  • Faturalarımızı ve diğer resmi belgeleri mümkün olduğunca dijital yollardan edinmeli
  • İhtiyaçlarımız doğrultusunda alışveriş yapmalı ve alışverişe giderken çantamızı veya torbamızı yanımızda götürmeli
  • Yanımızda tekrar kullanılabilir olan cam şişe ile su taşıyarak plastik şişe kullanımını azaltmalı
  • Evlerimizde çocuklarımızla “ En az çöpü kim yaratacak?” temalı oyunlar oynamalı!